Ga direct naar de inhoud

"Het belangrijkste is dat ouders weer verder kunnen met hun leven. Dat doen we samen."

Publicatiedatum 21-12-2021, 14:51 | Laatste update 15-04-2022, 15:14

Veel gedupeerde ouders hebben schulden. Hierdoor kunnen zij niet een nieuwe start maken. En dat willen we wel! Achter de schermen werken mensen aan het oplossen van de schuldenproblematiek. Denk bijvoorbeeld aan het pauzeren van publieke en private schulden, het kwijtschelden van publieke schulden en het zoveel mogelijk afbetalen en oplossen van private schulden. Hierdoor kunnen gedupeerde ouders het geld dat zij nu krijgen zoveel mogelijk zelf houden. En een schuldenvrije start krijgen.

Hoe gaat dat in zijn werk? En wat is de ervaring van ouders? 3 mensen vertellen hun verhaal.

Hieronder lees je het verhaal van Dave Sylbing, projectleider afwikkeling private schulden, over het herstelproces rondom schulden. Vervolgens het verhaal van een moeder, bijna uit de schulden, met een boodschap voor andere ouders. Ook Gerrit Jan Schep, lid kwartiermakersteam private schulden en bestuurder Stichting Sociale Banken Nederland (SBN), vertelt hoe het voelt om mee te werken aan het oplossen van schulden.

Aanpak van schulden

De aanpak van schulden bestaat uit 3 stappen: het pauzeren van publieke en private schulden, het kwijtschelden van publieke schulden en het zoveel mogelijk afbetalen en oplossen van private schulden. Dit betekent dat gedupeerde ouders het geld dat zij krijgen als compensatie zoveel mogelijk zelf kunnen houden. En een schuldenvrije start krijgen. Ouders kunnen terecht bij het Team Brede Hulp van UHT.

Het verschil tussen publieke en private schulden

Veel ouders hebben publieke, private en informele schulden. Publieke schulden zijn schulden bij de overheid. Bijvoorbeeld de Belastingdienst, gemeenten, waterschappen, UWV, het CAK, DUO, CJIB en de Sociale Verzekeringsbank. Private schulden zijn schulden bij organisaties en bedrijven die niet bij de overheid horen. Bijvoorbeeld de NS, energiebedrijven, zorgverzekeraars, woningbouwverenigingen en postorderbedrijven. Veel ouders hebben ook geld geleend van familie en vrienden. Dit zijn informele schulden, tenzij ze zijn vastgelegd in een notariële akte. Dan betreft het een formele schuld.

“We moeten het samen beter doen. Elke dag weer”

Dave Sylbing, projectleider afwikkeling private schulden, vertelt over het herstelproces rondom schulden

Veel gedupeerde ouders hebben schulden. Ook na compensatie. En dat wordt met verschillende schuldeisers gezamenlijk aangepakt. "Ik zet alles op alles om ouders een nieuwe start te geven." Sinds de zomer van 2020 zet David Sylbing, projectleider afwikkeling private schulden, zich dagelijks vol overgave in voor het herstelproces. "Het belangrijkste is dat ouders weer verder kunnen met hun leven. Dat doen we samen, ook met schuldeisers. Luisteren naar het verhaal van de ouder, is het belangrijkst."

"Over schulden praten, doet liever niemand. Toch is het verhaal van de gedupeerde ouders en hoe schulden bij hen zijn ontstaan, enorm belangrijk. Wat hebben ze nodig om verder te kunnen? Wat zit er in de weg voor een nieuwe start? Om tot een oplossing te komen, zoeken we naar de beste wegen, samen met allerlei andere partijen. We willen allemaal zo snel mogelijk inspringen op wat de ouder nodig heeft. Dat kost helaas ook veel tijd."

Ruimte creëren

In juli 2020 is de UHT gestart met het mogelijk maken om de schulden van ouders af te lossen. David: "Zo zijn we eerst in gesprek gegaan met de schuldeisers rondom publieke schulden, daarna met de 50 grootste schuldeisers over de private schulden. We maken met diverse organisaties goede afspraken en zetten samen een proces op. We onderzoeken meerdere manieren om iets aan te pakken, maar belangrijkste is dat we proberen vooral ruimhartig te zijn. Ruimte creëren voor deze ouders heeft prioriteit."

Pauzeknop en afkopen

De schulden worden gepauzeerd en afgekocht. Ook de private schulden worden afgelost. Dankzij de zogenaamde pauzeknop mogen schuldeisers voor een jaar geen beslag leggen bij gedupeerde ouders en de huidige toeslagpartner. Is er een schuld ontstaan voor de betaling van de compensatie? Dan mag de schuldeiser daar niks mee doen. David: "Schuldeisers kunnen vrijwillig meewerken aan het uitstel door tijdelijk geen actie te ondernemen. Zo creëer je rust en ademruimte totdat er een oplossing is voor de schulden. Uiteindelijk willen wij dat ouders zoveel mogelijk schuldenvrij hun leven kunnen oppakken."

Werken aan herstel: elke dag anders

"Wie werkt aan het herstel voor ouders weet dat geen dag hetzelfde is. Zijn er nieuwe eisen? Dan springen we daarop in. Veel situaties moeten we razendsnel bijsturen. We bereiden alles tot in detail voor en creëren voldoende scenario’s voor oplossingen. Naast een plan B, hebben we ook altijd een plan C en D et cetera liggen. Gelukkig staat er nu steeds meer vast, waardoor we efficiënter en sneller kunnen werken.

Soms kan de uitvoering niet zo ingericht worden als wij vanuit de regeling zouden willen. Dan gaan we toch stug door op zoek naar een betere oplossing. Je wilt namelijk dat het kost wat kost goed gaat. Hoewel de druk groot is, weten we waarvoor we het doen. Ik vind het moeilijk te beschrijven hoe het voelt om hier te werken. Maar het klopt voor mij. Dit werk zit dicht bij mijn kernwaarden: bewust kiezen om mensen te helpen en de ondersteuning geven die ze nodig hebben zodat zij verder kunnen in hun leven.

Wat wij hier samen met partners zoals, de Sociale Verzekeringsbank, UWV en gemeenten en de private schuldeisers bereiken is heel bijzonder. Maar dat is zelden zichtbaar voor de buitenwereld. Het gaat niet om fouten maken of om wie schuld draagt, maar om het samen beter te doen. Elke dag opnieuw. Voor de ouders. Zo realiseren we een basis om herstel een goede kans te geven."

“Het is genoeg geweest. Ik wil weer een normaal leven leiden”

Het verhaal van een moeder, bijna uit de schulden, met een boodschap voor andere ouders

Jarenlang had ze niet door dat er iets niet goed ging. Pas toen een vriendin, ook een advocaat, vermoedde dat er iets niet klopte met de kinderopvangtoeslag, trok ze aan de bel. Ook haar verloofde werd geraakt. Een diep dal volgde. Inmiddels zijn de schulden bijna afgelost, maar de stress is nog enorm groot. Nog te groot om te gaan trouwen met de liefde van haar leven. "Maar het gaat goedkomen. Ik geef niet zomaar op."

Als moeder van inmiddels twee kinderen kon ze de eindjes altijd goed aan elkaar knopen. "Ik was van investeren in de toekomst en vooruitgaan. Kon ook heel goed met geld omgaan. Schulden, die kende ik niet." Totdat er brieven van de Belastingdienst kwamen. Ze moest duizenden euro’s terugbetalen. Dat deed ze in stilte, maar er bouwden zich ook grote schulden op.

Toch aanmelden

Dat het maken van deze schulden niet aan haar lag, kwam ze pas achter dankzij die goede vriendin die haar erop wees dat het wel erg vreemd was dat ze uit het niks ineens veel geld moest terugbetalen. "Ze adviseerde mij met klem aan te melden bij UHT. Nietsvermoedend deed ik dat. Na een tijd bleek: ik was ook een gedupeerde ouder. Razend was ik! Ik voelde me zo enorm belazerd."

Na aanmelding wachtte ze eerst rustig af. "Het duurde wel erg lang. Gelukkig spoorde mijn vriendin mij aan om actie te ondernemen. Maar goed ook, want ik kreeg in eerste instantie een afwijzing. Het was niet duidelijk waarom. Ik kreeg er geen duidelijk antwoord op. Toen heb ik een klacht ingediend. Het liep heel hoog bij me op. Zo hoog, dat ik absoluut een gesprek wilde met Van Huffelen. Dat gebeurde. Ik kwam bijna niet uit mijn woorden toen ik haar mijn verhaal vertelde, zo moeilijk had ik het."

Geen schulden meer

"Afgelopen september was er eindelijk een gesprek met mijn persoonlijk zaakbehandelaar. Ik heb een onafhankelijk advocaat gevraagd me bij te staan. Ik kon mijn verhaal kwijt. Mijn persoonlijk zaakbehandelaar luisterde aandachtig. Dat voelde goed. Hij ontdekte toen ook dat de lichte toets niet goed was gedaan en heeft er alles aan gedaan om het afwikkelen van mijn dossier te versnellen. Een complexe zaak bleek.

Eind oktober, de dag voor mijn verjaardag, kwam daar eindelijk het verlossende woord: ik werd gecompenseerd! Je hebt geen idee wat er met mij van binnen gebeurde. Onbeschrijflijk. Geen woorden voor. Toch duurde het nog tot eind november voordat ik het bedrag op mijn rekening kreeg. Zodra ik het bedrag op mijn rekening zag staan, heb ik mijn schulden afbetaald. Ik wilde af van die rotstress. Toch was dat niet het allerhandigste om te doen, want ik hield niks over voor mezelf. De publiek en private schulden worden nu via een andere weg kwijtgescholden. De gemeente helpt mij daar gelukkig nu bij. Ook de persoonlijke leningen bij kennissen leveren mij nog veel stress op.

Uitgeput en niet meer de oude

"Mijn dossier is integraal behandeld en gaat nu naar de Commissie Werkelijke Schade. Hier heb ik echt geen energie meer voor, dus handelt mijn advocaat dit af. Ik ben uitgeput, alsof ik weer helemaal opnieuw met mijn leven moet beginnen. Mijn lichaam heeft zoveel stress. Er hoeft maar iets te gebeuren of ik knap. De druk is veel te hoog. Het lijkt alsof ik voor niets alles ben kwijtgeraakt. Uit schaamte ging ik nergens meer naartoe; ik moet mijn sociale netwerk weer opbouwen.

Mijn stemming is door de jaren heen veranderd. Ik straal zorgen uit, ben somber. Soms ben ik kort vrolijk, maar dan slaat het weer snel weer om. Soms reageer ik niet, dan ben ik afwezig, met mijn gedachtes ergens anders. Ik heb weinig energie, maar ben ook sneller gaan praten. Alsof ik er zelf achteraan moet rennen. Ik ben niet meer de vrouw die ik eerst was."

"Deel je zorgen, schaam je niet"

"Voor mij geldt het niet meer, maar voor de ouders die nog met smart wachten op hulp wil ik dringend zeggen: deel je zorgen, praat erover. Kom voor jezelf op. Het raakt alles van jouw leven, doorbreek dat. Maak een netwerkje om jezelf heen.’ Ik ben de mensen die om mij heen stonden enorm dankbaar. Zoals mijn werkgever die achter mij bleef staan en ervoor zorgde dat ik een dak boven mijn hoofd hield. Of de gemeente die hielp met spullen voor mijn huis en kinderen. En die vriendin die mij wakker schudde. En mijn ook man die zo graag wil trouwen, maar nog in afwachting is of hij ook mede-gedupeerde is. De man die mij niet verliet, zoals mijn ex, omdat ik schulden had."

Grootste wens

"Het is genoeg geweest. Ik wil weer een normaal leven leiden. Daar doe ik alles voor. Afgelopen april ben ik weer begonnen met een hbo-opleiding. Mijn grootste wens is dat ik een huis voor mezelf kan kopen, maar dat laat mijn inkomen nu niet toe. Zeker niet op deze huizenmarkt. In 2017 heb ik mijn huis halsoverkop moeten verkopen. Mijn ex wilde niks te maken hebben met schulden. En ik kon het huis zelf niet meer betalen. Ons kind kon geen afscheid nemen van haar omgeving en school. Dat raakt mijn moederhart enorm. Nog steeds. Dat mag niet meer gebeuren. Ze hebben genoeg ellende gehad. Een lichtpuntje: als ik uit deze ellende dan toch iets heb gehaald, is het wel dat het me wijzer en scherper heeft gemaakt. Nu zal ik nooit meer afwachten."

Het voelt eervol om hieraan mee te werken

Gerrit Jan Schep, lid kwartiermakersteam private schulden en bestuurder Stichting Sociale Banken Nederland (SBN)

Om de private schulden van gedupeerde ouders op te lossen, werkt UHT samen met Sociale Banken Nederland (SBN). Binnenkort kunnen gedupeerde ouders terecht bij een speciaal loket waarin zij digitaal en via post hun betalingsachterstanden kunnen indienen zodat de kredietbanken de schulden op kunnen lossen. Het systeem wordt op dit moment met een aantal ouders getest. "Iedereen waarmee wij samenwerken, is enorm gemotiveerd om deze ouders te helpen", vertelt Gerrit Jan Schep.

Gerrit Jan geeft leiding aan het samenwerkingsproces tussen SBN en de kredietbanken. Negen kredietbanken zijn bijna zover om de private schulden aan te pakken. SBN lanceert begin 2022 het loket een webportaal waar ouders hun schulden kunnen aanmelden. "Het portaal hebben we samen met ouders ingericht; het moet zo gebruiksvriendelijk mogelijk zijn. We zijn de klantreis nu met elkaar aan het testen. Ook controleren we op dit moment of alles rechtmatig is. De kredietbanken bereiden hun werkprocessen achter de schermen voor zodat ze zo efficiënt mogelijk kunnen werken."

In co-creatie

Vanaf het eerste contact met elkaar afgelopen zomer, werken SBN en verschillende kredietbanken nauw samen. "We hebben elkaar snel leren kennen omdat we op zoek moesten gaan naar werkende oplossingen voor ouders. Iedereen zet zich heel actief in. We overleggen wekelijks en verzanden niet in details. We lopen tegen veel regels aan, bijvoorbeeld over veiligheid. Soms een enorme puzzel, maar tot nu toe hebben we elk obstakel in gezamenlijkheid opgelost."

Gerrit Jan heeft veel van de wereld gezien en heeft een enorm veel ervaring met werken voor overheden en sociale zekerheid in het bijzonder. Niet alleen in Nederland, maar ook over de grens. "De samenwerking bij UHT en met alle betrokkenen gaat in co-creatie. Ook met ouders. Dit heb ik nog nooit eerder meegemaakt, maar is ontzettend belangrijk. De neuzen staan dezelfde kant op, er is geen hiërarchie, er zijn korte lijnen met elkaar en er is enorm veel expertise aan boord. We werken met elkaar onder grote druk en in een hoog tempo. Dat betekent dat je flexibel moet zijn, maar ook dat de oplossing belangrijker is dan een discussie. We verliezen de essentie niet uit het oog."

Niet stilstaan

"Ook voor kredietbanken is een bijzondere opdracht. We gaan veel belastinggeld uitgeven: 100% van de vorderingen zullen worden uitbetaald door de Belastingdienst. Dat is natuurlijk uitzonderlijk. De hoogte van de schulden lopen enorm uiteen. We houden dan ook met alles rekening. Eigen regie vinden we belangrijk, maar bij problematische schulden is dat moeilijk. De kredietbanken bemiddelen en lossen de schulden op. Zij hebben goed contact met schuldeisers, maar zorgen er ook voor dat het proces zo soepel mogelijk blijft lopen. Het mag niet ergens stil komen te staan.

Op dit moment zijn we bezig personeel te werven en op te leiden. We hebben een raming gemaakt om hoeveel ouders het gaat, hoelang we erover doen en hoeveel mensen we hiervoor nodig hebben. We nemen de aantallen heel ruim en kunnen daarmee ook onmiddellijk op- of afschalen als het nodig is."

Naar oplossingen

"We hebben samen iets bijzonders opgezet en het volste vertrouwen dat we het aankunnen. We moeten dit namelijk echt goed doen!

Werkelijk iedereen heeft hier een mening over; het is een ingewikkeld en moeilijk verhaal. Als je hieraan achter de schermen werkt, moet je jouw eigen oordelen en vooroordelen over wat er is misgegaan loslaten. Het gaat om de weg naar de oplossingen. Ouders willen oplossingen. Het voelt eervol om hieraan mee te werken."

Verder lezen

Deel deze pagina